Sabah (gece olmalı- kapkaranlık) beş buçuk gibi
neden ötüyorsun sen hep ‘kuş’? bahçemde.
Türünü dahi anlayamıyorum.
Kuşlara dair bilgim /ilgim öyle kısıtlı.
Ornitologlara yolum düşecek belli ki.
Onur hoca ile öğrenirim kuşların cinsini, seslerini ve çok şeyini..
Ötüyor kuş 5 buçuk ve 6 arası.
Susuyor sonra 6 olunca.
Sonra okuduğum kitapta,
Uyumaya yatıyorsun ve bir uyanıyorsun boşluk diyor.
Ananem keşke uyurken, … boşluğa uyansaydı.
Yazmaktan kork… mu.. yorum…
Yazmam için çok tekrar etti zihnimde, yazmalıyım sabahın beşinde.
Gece 12 gibi, bir dondurmacıda kitap okuyorum, bir oyun, Beckett’ten.
Beckett benim için Aziz Nesin gibi, akıcı, çarpıcı, sarsıcı.
Başlayınca okumaya, bırakamıyorum kolayca.
Abimle okuyalım diye oturduk.
Etraf genç dolu, çoğu Z jenerasyonu.
Ama dur, balık restoranları falan x-y dolu.
Genelleyemiyorum.
Kafeler, avantgarde restoranlarda işte bu sürekli dedikodu yapan z’ler.
Dur, x’ler de çok dedikocu.
Genelleyemiyorum…
Sürekli ilişki konuşan z’ler.
Kimin eli kimin cebinde konuşmaları sürekli yan masalarda.
Kitap okurken, dinlemeden edemiyorum.
Ne yapayım, zihnime bir şey az şey geliyor, oldum olası.
Sonra sigaralarını büyük nefeslerle bırakıyorlar, daracık oturma alanına.
Evet- açık alan, tabii hakkınız var(!)
Açık alanda üstüme gelmiyor dumanlarınız.
Yer değiştiriyoruz, bank gibi bir yere oturuyoruz.
Hala dondurmacıdayız ama, ışık var kitap için
Gecenin 12 si dedim ya,
Istanbul, bilirsiniz, Kuzey Avrupa gibi aydınlık değil buranın geceleri.
Çok uğultu var ama etkilenmiyorum hiç,
Varoluşsal sorgulara devam etmeliyim Beckett’le.
Ve etrafımdaki ”eski yazıştığım çocukla birliktelermiş, nasıl tepki vericem bilmiyorum!”
kulağıma çalınıyor.
Ondan biraz önce ”erkek arkadaşın sana dyson aldı, sen gittin karaca’dan bir fincan aldın annesine” diyorlar.
Halk neler konuşuyor bilmek lazım.
Halk’a ancak kafelerde kitap okurken rastgele temas ediyorum.
Onlara temas etmek pahalı iş.
Mutlaka dumanlarına değmelisin…
Bu paha fazla bir paha bana.
Sık sık halktan uzak kalıyorum.
Dyson’lar, snap’lemek ve minyatür boy Longchamp’ler.
Minicik bir alanda 2 tanesine rastlıyorum, siyah, minnacık.
İçine bir telefon bir anahtarlık sığıyor herhalde.
Neyse, banka geçince, abim dört bir taraftan sigarayı solumak istemiyor,
ben kalkıyorum, çok duman var diyor.
ben de istemiyorum ama, hiç kitap okuyamadım, biraz daha okumazsam
kötü hissedeceğim.
sigara dumanı ve kitap arasında girdiğim düellodan,
kitapla çıkıyorum.
kitap biraz daha okunmalı.
abime 5 dakika daha oturacağımı söylüyorum.
sonra gelip hadi Pınar diye sesleniyor.
Onun kalktığı yere siyah minyatür longchampli bir kız oturdu.
Longchampini aramıza koydu idi.
Abim seslenince hızımı alamamıştım akıştan,
1 dakika diye seslendim, devam ettim sayfaya.
El mahkum- sağ gözümün sağ lateral alanına giren kız,
ben 1 dakika diye kitap okumaya devam ettiğimde,
herhalde çok garipsiyor olmalı ki-
longchampciğini sırtının arkasına itiyor,
dondurmasını yerken.
yani korumaya alıyor çantayı.
tam ben 1 dakika dedikten sonra,
etki tepki gibi.
Garip geliyor-
gece 12’de
dondurmacıda,
elinde kitap, tek başına oturup,
bekleyenini bekleten bir kız,
gecenin de köründe neden kitap okusun?
kesin bir bit yeniği olmalı bu işte!
çantasını benden uzaklaştırıyor.
halbuki gözüme kestirmiştim,
Beckett’e aşkımı itiraf ederken…
Sonra kalkıyorum,
E içim burkuk gene, insanlığa.
Alışıldık hisler.
Şaşırtmıyor.
Her gün olağan şekilde akıyor hayat.
Şimdi beni üzen ne biliyor musunuz?
(ki gecenin 12sinde bir dondurmacıda kitap okumanın sıradan olmadığını kabul ederek söylüyorum bunları… )
Gece gece kitap okuyan kız anormal/ sıra dışı/ beklenmedik oluyor da…
Gece gece kafe/restoran/bar dopdolu, fahiş fiyatlara alkol içenler,
sigara dumanında boğulanlar,
dondurma yiyenler mi normal?
Asıl benim, kitabımı sizlerden uzağa çekmem gerekiyor.
Kitabıma eğitimsizliğiniz bulaşmasın diye.
Envy is not just wanting what someone else has. According to psychoanalyst Melanie Klein, envy also involves a wish to destroy what the other person has. It isn’t only “I wish I had that,” but also “I wish you didn’t.” It carries a darker undertone. That’s why envy is rarely expressed openly in adulthood. Instead, it shows up as fake smiles, missed congratulations, or slowly fading friendships.
Recently, I noticed how muted people’s reactions were when someone in their circle achieved something significant. A major accomplishment was shared online, but the post stayed eerily quiet. Friends who’d known this person for years didn’t comment or congratulate them. The silence didn’t feel like apathy. It felt like emotional overload. As Adam Phillips says, envy is often triggered by people we compare ourselves to—not distant figures, but those closest to us.
According to Heinz Kohut, envy appears where self-esteem is fragile. Someone else’s success feels like our own failure. One person’s light casts another’s shadow. This is especially true among relatives, close friends, or people who started their journeys from similar places. When one rises, the other may feel left behind.
Clients in therapy rarely use the word “envy” directly. But they’ll say things like:
“I congratulated them, but it stung a little.”
“I don’t feel as close to them anymore.”
“I don’t know why, but I feel some distance.”
These often point to an old wound of not being seen, a sense of being left behind, or an internalised comparison.
Psychoanalyst Jessica Benjamin says that healthy bonding depends on both people in a relationship being able to express their subjective experience. Unfortunately, in many relationships, this symmetry collapses. One person shines, the other falls silent. That silence can slowly grow into distance—and even rupture.
Envy is not a bad emotion. But when it is denied or unacknowledged, it can quietly poison a relationship. In therapy, however, envy can open a door. Because it tells us what we value, what we long for, and in which areas we want to be recognised. Envy, therefore, is not a feeling to be judged—but to be understood.
As in so many childhood stories, envy often arises in the struggle for love. “My sibling got more attention” can resurface years later at work or in friendships. The praise someone else receives may echo a voice inside us that was never heard as a child.
Maybe that’s why the most meaningful congratulations are the heartfelt ones. Sometimes a message, a look, or an honest sentence is enough:
“I celebrate your success. I wish I could be a successful musician/painter/scientist/writer/entrepreneur/astronaut like you. Even if I didn’t follow that path, I’m proud to have a friend/sibling/cousin like you who did.”
And perhaps the most mature form of love is being able to recognise your own vulnerability in the face of someone else’s success—yet still speak up, still offer congratulations, still share in their joy.
When we envy someone’s success, our hope should be to notice that feeling, regulate it, and better yet, grow from it.
Instead of staying silent in the face of a musician we envy, let’s celebrate them—and practise more ourselves.
Or that business venture you always dreamed of? Let your friend’s success inspire you, and take your own steps forward.
We—especially in Central and East Asian cultures—are descendants of those who grow through mutual support.
All for one, and one for all.
π
Mayıs ayının ilk haftasında, abim Atilla Volga’nın yeni şarkısı dijital platformlarda yayımlandı. Bu onun ilk şarkısı değil. Ama ilk kez “her şeyi kendi başıma yapacağım” inadından vazgeçip profesyonel bir stüdyoda, uzman bir ekiple çalıştı. Bu müzikal bir sıçrama olduğu kadar, psikolojik olarak da bir ego gücünü temsil ediyordu: Bir sanatçının gelişiminin, bireysel sınırlarını tanıyıp diğerlerini dahil edebilme cesaretine evrildiği bir eşikti bu.
Bu yüzden bu şarkı, yalnızca bir parça değil bizim için. Ailede yıllardır büyüttüğümüz üretim kültürünün dışa açılan ilk büyük kapısıydı. Paylaştım. Sevinmek isteyen sevinir diye düşündüm. Ama gelen sessizlik, içimde büyük bir yankı yaptı.
Çoğu cevap bile vermedi. Bazıları yüzeysel ve mesafeli yanıtlarla geçiştirdi. Yakın arkadaş bildiklerimden bile doğru dürüst bir “tebrikler, gurur duydum” cümlesi duymadım. Ve orada şunu fark ettim:
Gerçek dost, kötü gününde değil, iyi gününde belli oluyormuş.
Bu gözlem sıradan bir kırgınlık değil. Psikolojik olarak çok anlamlı. Neden birinin başarısı karşısında çoğu insan ya sessiz kalır ya da küçümseyerek yaklaşır?
Kohut’un kendilik psikolojisine göre, insanlar kendi yeterlik duygularını başkalarının onayıyla regüle eder. Ancak “başkası” aşırı başarılı olduğunda, bu durum kendi narsistik yapımızda kırılmaya neden olabilir. Çünkü o başarı, kişinin “ben de önemliyim” hissine bir tehdit gibi algılanır.
Bu tehdit, destek değil, geri çekilme ve küçümseme davranışıyla karşılık bulur.
Bağlanma kuramına göre, güvenli bağlanmamış bireyler (özellikle kaçıngan ya da dağınık bağlanma stillerinde) duygusal yakınlık gerektiren anlarda donakalabilir. Sevinç gibi pozitif duygular, içlerinde kendi yoksunluklarını tetikler. Bu da onları duyarsız ya da mesafeli tepkilere iter.
İyi günde kayıtsız kalmaları, aslında duygusal işlemleme yetersizliklerinin bir göstergesidir.
Klein’ın teorisine göre haset, bir başkasının sahip olduğu şeyi yok etme isteğidir. Bu, sadece “benim de olsun” değil, “senin de olmasın” biçimindedir. Haset duygusu, özellikle yakın çevrede tetiklenir çünkü kişi kendini doğrudan kıyaslar. Ve bu yıkıcı duyguyla başa çıkamayan bireyler, desteklemek yerine yok saymayı, küçümsemeyi ya da susmayı tercih eder.
Daniel Goleman’ın tanımladığı duygusal zekâ, kişinin yalnızca kendi duygularını tanıma becerisi değil, başkasının duygularını da taşıyabilme kapasitesidir. Sevincine ortak olamayan biri, empatik olarak gelişmemiştir. Duygudaşlık, acıya olduğu kadar sevince de gösterilmelidir. Oysa birçok ilişkide bu kapasite yoktur.
Mentalizasyon, birinin içsel dünyasını hayal edebilme kapasitesidir. Mentalizasyon yetisi gelişmemiş kişiler, diğerinin başarı hikâyesini sadece “olay” olarak algılar, “duygu” olarak taşıyamaz. Bu yüzden yüzeysel tepkiler verir. Gerçek bir “senin için sevindim” diyemez çünkü başarıyı bir duygu değil, durum olarak okur.
Başarı, bazı insanlar için bir tehdit unsuru gibi algılanır. Özellikle bireyin benlik değeri çevresinden gelen takdirle inşa ediliyorsa, yakınının öne çıkması o kişinin görünmezliğini pekiştirir. Ve bu görünmezlik duygusu, saldırgan değil ama duygusal geri çekilme ile tepki verir.
Destek vermek bir story değil, bir refleks değil, bir içsel yapı meselesidir. Gerçek destek, kişinin kendi kıskançlığıyla, eksikliğiyle, gölgesiyle yüzleşebilmesini gerektirir.
Bu yüzden az kişi destek verir.
Çünkü az kişi kendi gölgesini taşıyabilir.
Ve ben bunu gördüm.
Yanımda olanlar gerçekten oradaydı:
Kübra gibi, İlayda gibi, Ayça gibi…
İçten tepkiler veren, paylaşan, yürekten kutlayan insanlar. Onların desteği sadece samimiyet değil, aynı zamanda ilişkisel olgunluk göstergesiydi.
Desteklemeyenler mi? Onlar zaten hiç orada olmamış.
Bu sessizlikler bana çok şey öğretti. Bazı insanlar hayatımızda “yakın” ama “görünmez.”
Bazı insanlar ise sadece iyi gününüze tahammül edemez.
Psikodinamik kuram bunu net şekilde açıklar:
“Birine gösterdiğiniz sevinç, kendinize duyduğunuz güvenin aynasıdır.”
Ve ben artık, sessiz kalanların duygusal kapasitelerini yargılamıyorum—sadece tanıyorum.
Onlara ne kırgınım ne öfkeliyim. Ama yerlerini biliyorum.
Atilla Volga’nın bu şarkısı bizim için sadece bir müzikal başarı değil; aynı zamanda bir aynaydı.
Kim yanımızda, kim uzağımızda, kim gölgesinde kalmak istiyor, netleşti.
Ve ben bu yazıyla bir şey söylüyorum:
Teşekkürler, iyi ki bazıları sessiz kaldı.
Çünkü sessizlik, bazen en net cevap.
Eğitimler, sertifikalar, diplomalar, makaleler, konferanslar, kongreler, sunumlar, stajlar, stajyerler yetiştirmelerle dolu sistemin onayladığı sıkıcı denecek hayatımda benim tam aksime sonsuz yaratıcılığı, müzikal / matematiksel dehasıyla sistemi büken bir müzisyenle büyüdüm. Radyasyon fizikçisi, tango dansçısı, satranç ve boks antrenörü, maraton koşucusu, alternatif rock müzisyeni, besteci / güfteci ve bilmem daha neler, inan unuttum…
Bu ruh’a maruz kalarak sıradanlamış- gri renge boyanmış- memur’ca bu hayatı- yağlı boyayla ”yeniden doğuran” benim rönesansım: Atilla Volga’nın yeni ”teklisi” tüm dijital platformlarda…
Dinlerken, çocukluğunuza dönmeyi unutmayın!
Youtube: https://www.youtube.com/watch?v=QWg-nzQ6QmI
Spotify: https://open.spotify.com/intl-de/album/5tMM4EkuGrNldYHkOLrNu9
π
Karakter: Ela. 32 yaşında. Çevirmen, serbest çalışan bir yazar. Sessiz apartman dairelerinde yaşayıp kalabalık kafelerde yazmayı seven biri. Yalnızlıktan çok yalnızlık ihtimalini sever. İstanbul’un gri sokaklarında yürürken hayal kurar, Berlin’e gidip dönmeyi düşünür ama hiçbir yere tam yerleşemez. Hayatını bir başkasına anlatmak yerine, hissettirmeyi tercih eder.
“Deli gibi görünmekten korktuğum için diğer insanların tavsiyesini veya görüşlerini almaya cesaret edemedim.” demiş Turgenyev. Benim içinse bu korku çoktan anlamını yitirmişti. Deli gibi görünmekten korkmak yerine, bazen özellikle öyle görünmeyi tercih ettim. Fikirlerimi anlatırken onay beklemedim. Biriyle paylaştığımda fikrimin karşılık bulup bulmaması önemli değildi. Sadece kulaklarında bir iz bıraksın, yeterdi.
Bunun nedenini hâlâ tam olarak bilmiyorum. Ama zamanla içimde iki düşünce belirdi. Belki gerçekten farklıyım ve bunu gizleme ihtiyacı duymuyorum. Belki de ‘deli’ gibi davranmak, sıradanlığın beklentilerinden kaçmak için bilinçli bir stratejiye dönüştü. Çünkü ‘deli’ etiketi bazen insanı yükümlülüklerden azade kılabiliyor.
Bir tür rahatlık vardı bunda. Sorgulanmamak, açıklamak zorunda kalmamak… Deli gibi algılanınca insanlar çoğu zaman mesafe koyuyor ama bu mesafe bazen ihtiyaç duyduğum alana dönüşüyordu. Bu, görünür olup savunmasız kalmamanın bir yoluydu belki de.
Zamanla fark ettim ki, kendimle ilgili pek çok şeyi çözümleyebiliyorum ama duyguları doğrudan yaşamakta hâlâ zorlanıyorum. Düşünmek daha güvenli geliyor. Belki bu yüzden kelimelerimi birer düşünce olarak bırakıyorum, temas kurmaktan çok yönlendirici olmadan akmalarını istiyorum.
Delilik burada bir patoloji değil; tanı değil; daha çok bir pozisyon. Toplumun dışında konumlanmak değil belki ama içinde kendime özgü bir yer açmak gibi. Bu yer zaman zaman yalnızlık getiriyor ama aynı zamanda bana ait.
Kendimi bu hâlde tanımak, bazen anlaşılmamayı göze almakla mümkün oluyor. Ama anlaşılmamak artık beni rahatsız etmiyor. Yalnızca müdahale edilmemesi yeterli. Çünkü ben bu hâlimle iyiyim. Ne bir isyan, ne de bir savunma bu. Sadece olduğum yerde durmayı öğrenmeye çalışıyorum.
Ve belki de bu, benim için yeterince sağlıklı bir denge.
Ela karakteri, farklı olmakla yalnız kalmak arasında kendi iç ritmini bulan bir kadının iç sesidir. Onu yazarken hem mesafeli hem derin, hem şefkatli hem ketum biri olarak düşündüm. Bazen kendi hayatlarımızda da ‘anlamlı bir yalnızlık’ ararken, onun gibi düşünmüyor muyuz?
Geçen gün The Dive’ı (Ölümcül Dalış) izlerken, film bittiğinde zihnimde yalnızca suyun ağırlığı ya da ölümün sessizliği kalmadı; daha derin bir iz bıraktı: kardeşlik.
Özellikle bizim gibi — farklı yönlere savrulan, ama özde aynı kumaştan dokunmuş — iki kardeş için.
Ben, klasik bir ENTJ olarak; 8w7’nin gücüyle hayatı zorlayan, 2’nin beklenmedik sıcaklığıyla insanlara sarılan biri oldum hep.
O ise, abim… ENTP’nin çılgın dehası, 7w8’in sınırsız enerjisiyle hayata başka bir yerden baktı.
Filmde, iki kız kardeşin denizin metrelerce altındaki o soğuk ve karanlıkta birbirine olan tutunmasını izlerken, kendimi düşündüm:
Benim doğam itmekti, yol açmaktı. Onunsa, uçmaktı, keşfetmekti.
Ama günün sonunda, ne kadar farklı olsak da — senkronize yüzmeyi bilmesek de — birimiz suyun altında sıkıştığında diğerimizin nefesiyle yaşamak zorundaydık.
Ve film boyunca kafamdan şu düşünce geçip durdu:
“Eğer kayanın altına sıkışan abim olsaydı?”
Biliyorum ki, her ne olursa olsun, onu kurtarmak için elimden gelenin en iyisini yapardım.
Ama dürüst olmalıyım: Gerilirdim.
Belki filmdeki küçük kız kardeş kadar değil — çünkü ben daha dirençliyim, daha hızlı toparlanırım — ama yine de o ilk anda kaygı ve telaş beni az da olsa yavaşlatırdı.
Filmde küçük kardeşin panikleyip zaman kaybetmesini izlerken kendimi onunla karşılaştırdım.
Ben bir şekilde tekneye ulaşırdım ve destek almayı başarırdım.
Ama yine de, abim gibi olamazdım.
Çünkü o, kriz anlarında benden çok daha soğukkanlı.
Riskli durumlarda, hayat memat anlarında adeta bir kurtarıcı gibi düşünebilir: Hızlı, sakin ve net.
Kendi doğamı biliyorum.
8w7 ve 2 gibi baskın bir yapım var: harekete geçerim, savaşırım, yardım etmek için can atarım.
Ama öfkem de, hızım da bazen önüme geçebilir.
Abim ise 7w8 ve güçlü bir 5 oku taşıyor.
O, keşfeden ve oynayan tarafının yanında, kriz anlarında buz gibi berraklaşan bir akla sahip.
Bu yüzden kendi kendime şu sonucu çıkardım:
Eğer bir gün gerçek bir tehlike yaşarsam, kayanın altında sıkışan ben olmayı tercih ederim.
Çünkü o zaman kurtarıcımın abim olacağını bilirim.
O, o 20 dakikalık oksijen tüpünü en geç 14 dakikada geri getirirdi.
Ben olsam, kendi panik eşiğim yüzünden belki 3–5 dakikayı gerilmekle geçirir, yine de mutlaka son anda yetişirdim; ama o, baştan sona o sakinliği koruyarak işini bitirirdi.
The Dive böylece bana bir şeyi daha hatırlattı:
Kardeşlik sadece birlikte büyümek değil; hayatta kimin seni çekip çıkarabileceğini bilmek.
Ve bazen sevdiklerimizin hayatımızdaki gerçek rolünü, böyle varsayımsal ama derinden hissedilen bir ölüm-kalım senaryosunda daha iyi anlayabiliyoruz.
Deniz sessizdi.
Ben bilirdim: Atilla Volga gelecekti.
”Dönüşü, gidişinden feyizli…
Sevgisi, nefretinden görkemli.”
π
Some people seem to place the entire weight of a relationship on a few minutes of delay. As if a slight shift in time could constitute a personal offense or moral failure. And yet, often, nothing is wrong. No crisis has occurred. Just a little change in rhythm.
People can be late. There might be traffic. An unexpected emotional wave. A sudden twist in the day. This is part of living. Time is not a rigid line. It is a presence that flows and bends with the pace of those inhabiting it. Still, when we assign absolute meaning to the clock, the smallest deviations begin to feel like betrayals. But in truth, flexibility is the root of trust, maturity, and meaningful connection.
When someone arrives late, I often see it as a quiet gift. I read. I revisit my notes. I answer long-forgotten messages or simply breathe. That space becomes a moment to meet myself, not a void waiting to be filled with irritation.
Others, however, interpret that same moment as a stage for punishment or criticism. But weren’t we meeting to soften life, to be present for one another? Not to police time as if it were a moral scale.
In human-centred spaces, whether a friendship, a therapeutic encounter, or a professional meeting, the intention behind presence speaks more than the punctuality of arrival. Holding someone hostage to the minute hand rarely nurtures depth. Often it reflects control, not care.
Virginia Satir once said that people grow not through perfection, but through acceptance. When we feel threatened, we become rigid. We hide in roles, defend boundaries, and lose our natural capacity to meet the moment as it is. Growth only becomes possible in the presence of emotional safety. And safety is built not through precision, but through compassion.
There is a quote of hers that continues to shape my understanding of relationships:
“I want to love you without clutching, appreciate you without judging, join you without invading, invite you without demanding, leave you without guilt, criticize you without blaming, and help you without insulting.”
Being late is not always a disregard. It can be a sign of an inner storm. Making space for that without judgment is, perhaps, the most human thing we can do. Those five minutes are not a test. But how we respond to them might be.
I no longer choose to work within frameworks that offer no room for human rhythm. I want to move with people who honour time not just by the clock, but by presence. People who understand that compassion is not the enemy of professionalism.
Because punctuality matters, yes.
But more than that, may we remain human.
How we treat time is how we treat people.
And the deepest form of respect is not control, but care.
The π
Bazı insanlar, bir görüşmeye birkaç dakika geç kalındığında bütün ilişkinin ağırlığını o ana yükler. Oysa ortada ne bir kriz vardır ne de bir hakaret. Sadece zamanın biraz yer değiştirmiş hâli.
İnsan geç kalabilir. Bazen trafik vardır, bazen içsel bir dağınıklık ya da beklenmedik bir durum. Bu, yaşamanın doğal bir parçasıdır. Zaman, mutlak bir çizelge değil; içinde insanın kendi ritmini taşıdığı bir akıştır. Ne var ki, bu akışa katı anlamlar yükleyenler, zamanın küçük oynamalarını kişisel bir saldırı gibi algılayabilir. Oysa ki insan ilişkilerinde esneklik, güvenin, anlayışın ve olgunluğun temelidir.
Geç kalan biri olduğunda, o boşluk bana bir armağan gibi gelir. Kitabımı okurum, notlarımı gözden geçiririm, sessiz kalan maillerime dönerim ya da sadece iç dünyamla kalırım. Zamanın bana bıraktığı bu aralıkta, üretkenlik ya da derinlik eksilmez; aksine çoğalır. Çünkü beklemek, sadece birini beklemek değil, kendini de dinlemeye bir fırsattır.
Ne var ki, bazıları bu süreyi şikayetle, sitemle, kırılganlıkla doldurur. Ve bu, ilişkinin özünü zehirler. Oysa biz, bir araya gelerek zamanı değil, birbirimizi onarmaya çalışıyoruz. Görüşmelerin amacı, zamanı disipline etmek değil, ilişkisel anlamda birbirimizi esnetebilmek olmalı. Esneklik, gelişimin ön koşuludur.
İnsan ilişkilerinde karşılıklı niyet, zamanlamadan daha belirleyicidir. On dakikalık bir gecikmeyi ilişkiselliğin önüne koymak, karşıdaki kişiyi değil, ilişkiyi cezalandırır. Hele ki insan merkezli mesleklerde, terapötik ilişkilerde ya da dostluklarda bu tür katı tepkiler, çoğunlukla birikmiş başka duyguların dışavurumudur.
Virginia Satir, insan ilişkilerinde esnekliği bir hayatta kalma yetisi olarak görürdü. Ona göre insanlar tehdit altında hissettiklerinde katılaşır, rollerine sığınır, spontane olma kapasitelerini yitirirler. Oysa gelişim ancak güvenli bir ilişki içinde, esneyebildiğimiz noktada başlar. Zaman konusunda gösterilen anlayış da bu güvenin en temel göstergelerindendir.
Satir’in şu sözü, ilişkide esneklik ve koşulsuz kabulün ne denli dönüştürücü olduğunu anlatır:
“Seni tutunmadan sevmek, yargılamadan takdir etmek, müdahale etmeden yanında olmak, dayatmadan davet etmek, suçluluk yüklemeden ayrılmak, suçlamadan eleştirmek ve aşağılamadan yardımcı olmak istiyorum.”
Geç kalmak, çoğu zaman yalnızca zamansal bir kayma değil, içsel bir karmaşanın izidir. Ve bu karmaşaya alan açmak, yargılamak yerine anlayabilmek, ilişkinin gerçek kıymetini gösterir. O beş dakika bir sınav değil; bir ilişki testi de değil. Ama belki de en çok o anda ortaya çıkan tepki, ilişkinin derinliğini belirler.
Bu yüzden artık, esnekliğe yer bırakmayan yapılarla çalışmamayı seçiyorum. Zamanı takvimsel bir dayatma olarak değil, insani bir buluşma zemini olarak görenlerle birlikte yürümek istiyorum.
Çünkü dakik olmak önemlidir, ama ondan da önemlisi insan kalabilmektir.
Zamanla kurduğumuz ilişki, insanla kurduğumuz ilişkinin aynasıdır.
Ve bazen gerçek profesyonellik, dakikliği değil, anlayışı tercih edebilmektir.
Uzm. Psk. Pınar Şengül
Whilst reading Prof. Dr. Onur Güntürkün‘s research on the avian brain I noticed that they can be quite smart!
Neuropsychologists can train pigeons to sort images — flowers, chairs, patterns. They learn categories, even abstract ones (Wasserman et al., 2024). They grasp complexity, adapt to new rules (Pusch et al., 2024). We applaud their minds — on paper.
Yet their cousins, the chickens, remain invisible. Not mindless, just misjudged. Because if we saw their minds, we’d have to see our own contradictions.
Cognition is not a privilege of language. It is not human-only. It is not permission to dominate.
What if these studies are not just about birds? What if they’re quiet arguments for empathy — in the lab, and at the table?
Pusch, R., Stüttgen, M. C., Packheiser, J., Azizi, A. H., Sevincik, C. S., Rose, J., Cheng, S., & Güntürkün, O. (2024). Working memory performance is tied to stimulus complexity. Communications Biology, 7, Article 1326. https://doi.org/10.1038/s42003-023-05486-7
Wasserman, E. A., Turner, B. M., & Güntürkün, O. (2024). The pigeon as a model of complex visual processing and category learning. Neuroscience Insights, 19, 1–5. https://doi.org/10.1177/26331055241235918
Gündem / Agenda 