Görmeyi reddettiğimiz zekâ

Arşiv yazısı · İlk yayın: 2025-04-15

Prof. Onur Güntürkün’ün kuş beyni üzerine çalışmalarını okurken aklımdan şu geçti: Bu kuşlar epey akıllı.

Güvercinler, doğal nesneler ve yapay örüntüler dahil olmak üzere görsel uyaranları kategorilere ayırmayı öğrenebiliyor. Wasserman ve arkadaşlarının 2024 tarihli derlemesi bu beceriyi ele alıyor. Pusch ve arkadaşlarının 2023’te yayımlanan ayrı bir çalışması ise çalışma belleği performansını görsel uyaranın karmaşıklığıyla ilişkilendiriyor. Zihinlerini alkışlıyoruz. Kâğıt üzerinde.

Oysa kuş akrabaları tavuklar çoğu zaman gözümüzde görünmez kalıyor. Zihinsiz oldukları için değil. Yanlış değerlendirildikleri için. Belki de onların zihnini fark etmek, kendi çelişkilerimizi de fark etmeyi gerektireceğinden.

Biliş, insan dilinin verdiği bir ayrıcalık değil. Yalnızca bize ait de değil. Hiçbir şekilde hükmetme izni değil.

Ya bu çalışmalar yalnızca kuşlarla ilgili değilse? Ya bize laboratuvarda ve sofrada empatiyi düşünmek için de bir neden veriyorlarsa? Bu son adım, deneylerin ölçtüğü bir sonuçtan çok benim etik sorum.

Okuma önerisi: Önce araştırmalara bakın; ardından hayvanlara gösterdiğimiz özenin karşımızdaki türe göre değişip değişmediğini düşünün.

Pusch ve arkadaşları (2023), Working memory performance is tied to stimulus complexity, Communications Biology 6, 1119.

Wasserman, Turner ve Güntürkün (2024), The Pigeon as a Model of Complex Visual Processing and Category Learning, Neuroscience Insights 19.

THE PI LETTER

Pınar’ın seçtikleri, gelen kutunda.

Yeni sergiler, sahneden notlar, özenli sofralar ve bilime dair sorular. Yeni yazılardan e posta ile haberdar ol.

THE PI LETTER

Pınar’s perspective, in your inbox.

Exhibitions, notes from the stage, thoughtful food and questions for science. Receive new stories by email.

THE PI LETTER

Pınars Perspektive, in Ihrem Postfach.

Ausstellungen, Bühnennotizen, gutes Essen und Fragen an die Wissenschaft. Neue Beiträge per E Mail erhalten.